Çocukta Büyüme

Çocuğun gerek doğum öncesi, gerekse doğum sonrası dönemde büyüme ve gelişmesinin normal ve düzenli olabilmesi için ilk koşul sağlıklı bir genetik yapıya sahip olmasıdır. Kalıtım faktörünün yanı sıra iç ve dış ortam faktörlerinin de büyüme ve gelişme üzerinde etkisi vardır.

Çocukluk çağı, döllenme ile başlar ve ergenlik çağının sonuna kadar (16-18 yaş) devam eder. Bütün diğer canlılara kıyasla insanda çocukluk çağı çok daha uzundur. Çocuk organizmasını erişkinden ayıran en önemli özellik, devam eden büyüme, gelişme, değişim süreci içinde olmasıdır. Çocukta sağlık durumunu bozan haller büyüme ve gelişme sürecini yavaşlatır, durdurur veya olması gerekenden saptırır. Patolojik etmenlerin büyüme ve gelişme üzerine etkisi çocuğun yaşı ne kadar küçükse, o derece belirgin olur.

Çocukluk çağı boyunca büyüme ve gelişmenin temposu, belirli dönemlerde hızlanma ve yavaşlamalar gösterir. Anne karnında çocuk en hızlı büyür ve gelişir. Doğumdan sonra ilk aylarda hızlı olan büyüme ve gelişme giderek yavaşlar. Üç- dört yaş ile dokuz- on yaş arasında oldukça sabit ve kısmen yavaş bir tempo gösterir, ergenlik dönemine yaklaşırken tekrar hızlanır.

Vücut ağırlığı, boy, göğüs çevresi, kas ve iskelet sistemi, kalp, dalak, karaciğer, böbrekler gibi birçok iç organın büyüme hızı genel büyüme eğrisini izler. Bunun yanı sıra bir bölüm organ ve dokular kendilerine özgü bir büyüme- gelişme temposu gösterir. Bunun bir örneği beyin gelişimidir. Beyin, kafatası, göz ve kulağın gelişme- büyüme temposu, anne karnında ve doğumu izleyen ilk aylarda çok hızlıdır. Doğumda beyin ağırlığı erişkin değerin %25’ine erişmiştir. Bu oran 2 yaşında %60’ ına, 5 yaşında %90’ ına, 10 yaşında %95’ ine ulaşır. Baş büyümesi merkezi sinir sistemi büyümesini yansıtır.

Büyüme ve gelişme sürecinde belirli bir sıra düzeni vardır. Başlangıçta en hızlı büyüyen bölüm baştır, ilk altı aydan sonra göğüs çevresi hızla artar, 9-12 aydan sonra kol- bacak uzaması ön plana geçer. Ergenlikte görülen büyüme hızlanmasında da önce ayak ve bacak uzunluğunda hızlı bir artış yaşanır. Bunu kalçaların enine büyümesi, daha sonra da göğsün ön- arka çapının artması, omuzların genişlemesi ve gövde uzunluğunun artması izler.