Çocuklarda İdrar Yolu Enfeksiyonu

Normal çocukların %1-2 si İdrar Yolu Enfeksiyonundan (İYE) etkilenirler ve bu enfeksiyonların böbrekler üzerinde yaptıkları olumsuz etkiler yetişkinlerden daha fazladır.

ÇOCUKLARDA NELER İDRAR YOLU ENFEKSİYONUNA NEDEN OLUR?
Normal şartlarda idrar sterildir ve içinde bakteri barındırmaz. Bununla beraber idrar yolları deri ve anüs bölgesinde yerleşmiş çok sayıdaki bakterilerin tehlikesi altındadır. Bakteriler idrar kanalından girdikten sonra mesane ve daha sonra da böbreğe yerleşir ve oralarda çoğalırlar böylelikle enfeksiyon oluştururlar. Enfeksiyon sadece mesane de yerleşmişse "sistit", böbreğe de ulaşmışsa "piyelonefrit" adını alır ve ikincisinin hayati önemi vardır.

ÇOCUĞUMDA İYE OLDUĞUNU NASIL ANLARIM ?
Çocuğun idrar yolu enfeksiyonu nedeniyle verdiği belirtiler tamamen yaşı ile alakalıdır.
Eğer çocuğunuz yenidoğan veya süt çocuğu dönemimde ise bu şikayetler idrar yolu ile ilgili olmaktan çok çocuğun genel durumunda bazı değişiklikler yapar. Çocukta idrar yaparken ağlama, huysuzluk, iştahsızlık, hareketlerde azalma ve sağlıksız görünüm, kabızlık görülebilir ve genelde bu şikayetlere ateş eşlik eder. Bebeğinizin bezinde kötü kokulu idrar dikkatinizi çekebilir.Bu gibi şikayetlerin 1-2 günden fazla sürdüğü zamanlarda bir sağlık kuruluşuna başvurmakta fayda vardır.

Daha büyük çocuklarda ise bu idrar yaparken ağrı ve bazen buna bağlı ağlama, sık idrara çıkma, küçük kazalar şeklinde gece-gündüz idrar kaçırma, idrarda kan, kötü kokulu ve bulanık idrar, eğer böbreklerde etkilenmişse sırt ağrısı görülebilir. Böbreğin etkilendiği durumlarda yüksek ateş bu tabloya eşlik eder.

ÇOCUĞUMDA İDRAR YOLU ENFEKSİYONUNUN TEŞHİSİ İÇİN NELER YAPILABİLİR?
Eğer yukarıda sayılan şikayetlerden bir veya birkaçı varsa hemen bir sağlık kuruluşuna başvurunuz. Daha sonraki işlem yapılacak bir idrar analizi ve pozitifliğinde yapılması uygun olan bir idrar kültürüdür. İdrar analizi için alınacak örnek önemlidir ve çocuğunuzun yaşına göre farklı yöntemle alınır. Bu küçük çocuklarda, idrar kanal çıkışına yapıştırılan küçük bir torba, idrar kanalından girilen ince bir kateter veya daha büyük çocukta steril bir kaba yapılan örnekle yapılır. Örnek inceleme ve kültür sonrası hangi bakterinin enfeksiyondan sorumlu olduğu saptanır ve ona uygun tedavi seçeneği planlanır.

İDRAR YOLU ENFEKSİYONU NASIL TEDAVİ EDİLİR?
Eğer enfeksiyon sadece mesanede sınırlı ise ağızdan alınan antibiyotikler (şurup veya tablet), ateş ve böbreğin etkilendiği durumlarda damardan, hastanede 1-2 gün izlenerek ve sonraki dönemde ağızdan alınacak antibiyotiklerle yapılır. Bütün şikayetlerin kaybolması enfeksiyonun şiddetine göre haftalar alabilir.

ÇOCUĞUMUN TEKRAR İDRAR YOLU ENFEKSİYONU OLMAMASI İÇİN NELER YAPABİLİRİM?

İdrar yolu enfeksiyonunun temizlenmesinin ardından bu enfeksiyonun çeşidine göre doğumsal bir anomaliden dolayı olup olmadığının araştırılması gerekmektedir.

Bunun için yapılması gereken testler şunlardır:
Böbrek ve Mesane Ultrasonu:
Bu tetkikle mesane ve böbreğin yapısına ve sınırlı sayıdaki patolojiyi saptayabiliriz. Ayrıca ultrason tetkiki böbreğin ne kadar çalıştığı hakkında bize bilgi vermez.

İşeme sistografisi:
Bu önemli tetkik sayesinde mesane içi ve üretradaki patolojiler saptanabilmektedir. İYE geçiren çocukların bazı çalışmalarda % 50 sinde saptanan veziko üreteral reflü bu tetkik sayesinde saptanmaktadır. İdrar kanalından takılan ince bir kateterle içeri verilen kontrast maddeli sıvı ile mesanede dolum veya işeme aşamasında X ışını sayesinde herhangi bir patoloji olup olmadığı görülür. İdrar yolu enfeksiyonunun tam iyileşmediği dönemde çekildiği dönemde enfeksiyonun şiddetini ve hastaya zararını artırma ihtimali nedeniyle bu dönemde tercih edilmez.

NÜKLEER TETKİKLER:
DMSA:

Bu tetkik sayesinde geçirilen veya geçirilmiş idrar yolu enfeksiyonlarının böbreğe ne ölçüde zarar verdiği ve her iki böbreğin birbirine göre çalışma oranlara saptanabilir.


İndirekt İşeme Sintigrafisi:
Bu tetkikle üretradan katater takılmadan vezikoüreteral reflü saptanma olasılığı olmakla beraber özellikle üretarayı göstermediği için pek tercih edilmez ve daha çok reflülü çocuğun kardeşinde bir tarama testi olarak kullanılır.