Hizmetlerimiz / 09 ocuk Sal

Yenidoann Beslenmesi

I-Yenidoann Anne Sütü le Beslenmesi

En dorusu, her memelinin yavrusunu kendi sütüyle beslemesidir.

Anne sütü hasta ve prematüre yenidoanlar da dahil, tüm bebekler için tercih edilen gdadr.

Anne sütü bebee ilk ne zaman ve ne sklkta verilmelidir?

 
Anne sütüyle beslenmeye doumdan sonra mümkün olduu kadar erken, özellikle ilk bir saat içinde balanmaldr.

Yenidoan bebekler, her artm huzursuzluk veya aktivite, arama gibi açlk belirtileri gösterdiinde emzirilmelidir.

Alama açln geç bir göstergesi olarak kabul edimelidir.


Bebein her isteyiinde, istedii kadar emzirilmesi gerekmektedir.

Yenidoan 24 saat boyunca yaklak 8-12 kez, her bir memede genellikle 10-15 dakika emzirilmelidir.

lk haftalarda, son emmesinden 4 saatten uzun süre geçen bebek uyandrlarak emzirilmelidir.

Kaç aylk olursa olsun gece uyanarak alayan bebee, anne memesinin verilmesinin sürdürülmesi bebein gerekli kaloriyi alp büyüyüp gelimesi için öngörülmektedir.

Kullanlsn veya kullanlmasn anne sütü 24 saatte yaklak 8 kez boaltlmaldr.
 

Anne sütü saklanabilir mi?
Kaynatlm az kapakl ielere salan anne sütü, az kapal olarak buzdolab buzluunda depolanabilir.

Bebee verilmeden önce oda ssnda çözülmeye braklr ve scak su dolu bir kabn içine oturtularak ltlr.


Anne sütü dnda yenidoana neler yedirilebilir?

 Tbbi bir zorunluluk olmadkça, anne sütüyle beslenen yenidoana formüla, ekerli su ve benzerleri verilmemelidir.

Bitki çaylarnn bebek beslenmesinde yeri yoktur.

Anne sütü alan bebein ilave suya gereksinimi yoktur, anne sütü ozmolalitesi atklarn bebek böbreinde herhangi bir yük yapmamas için dengelenmitir.


Yenidoan emme ve yutmay dengeleyebilir mi?

 Yenidoan devresinde yutma ksack emmeler arkasndan yutkunma eklindedir. Miyadnda domu bebek birkaç gün içinde güçlü- uzun emme, yutkunma ve nefes alma ilemini bir arada yürütebilir.


Anne sütü her zaman ayn içerikte midir?

 Memelerden ilk 4-5 gün süreyle gelen süt (kolostrum- az sütü), içerik olarak 5. günden sonra gelen olgun süte göre farkllklar gösterdii gibi, prematüre bir bebek dourmu annenin sütü önemli oranda her ikisinden de farkldr ve olgun süt içeriine ancak ortalama bir ayda eriir.

Anne sütü bebein gereksinimlerine göre deien dinamik bir yap gösterir.

Bebein prematüre veya matür domu olmasna bal olarak, bebek yann ilerlemesiyle, önden emilen veya öünün sonuna doru gelen, sabah veya akam, yaz veya k aylarnda anne sütünün içerii deiiklik gösterir.

Geçi sütünün memeye gelmesiyle 4-5. günlerde meme dolmaya balar.

Artk bebek, memenin tam boalmasn salayacak güçte emecektir.

Bu nedenle, tek öünde bebek bir meme tümüyle boalncaya kadar ayn memede tutulmaldr.

Memeden ilk gelen sütün karbonhidrat içerii, sona doru gelen sütün ya içerii yüksektir.

Emmenin banda ilk gelen süt daha çok karbonhidratl (insülin salglanmasn uyarr, acktrr) arkadan gelen ise daha çok yaldr (doygunluk verici).

Bir memedeki sütün bittiini zanneden anne aslnda yalnzca bol karbonhidratl ön sütü emzirmi olabilir; öbür memeden yine yalnzca ön sütü içen bebeini yeterince emzirdiini düünebilir.

Oysa bebek, yal olan arka sütü her iki memeden de alamadndan doygunluk hissini edinememitir.

Kald ki iyi boalmam memelerde süt salgs da iyi olmayacaktr.

Bebek sk ackp alayacak, yeniden iyi boalmam memeye tutulunca anne hüsrana urayacak, sknt süt- salnmas refleksini önleyecek ve bu kötü döngü krlamayacaktr.

Ayrca bol süt ekeri içeren ön sütün alnmas yeil, köpüklü dklamaya yol açacaktr.

Bebein sk ackmaktan uyuyamamas, ar süt ekerine bal barsak hareketlerinin fazla oluundan kvranarak alamas, pek iyi kilo alr görünmemesi, hele hele ishal oldu sanlmas annesinin sütünün yaramad söylentilerine ve hemen formula balanmas önerilerine yol açacaktr.

Meme ba ekli ve meme büyüklüü emzirmeyi etkiler mi?

çe dönük veya silik meme ba, anne sütüyle beslemeye engel deildir.

Küçük memelerin, ya dokusu fazla olan büyük memelerden çok daha iyi süt verebildikleri bilinir.

Emzirme problemlerine bal acyan, hatta kanayan meme ba çatlaklar, süt kanallarnda dolgunluk ve göllenme, süt kanallarnda süt aknn engellenmesi ve meme dokusu iltihab olumas salkl emzirme salanarak önceden önlenebilir.


Ar dolgun memeyi nasl boaltmal?

 Meme ar dolgunlam, meme ba silinmi, bebek, meme ban yakalayamyorsa, hiç telalanmadan memeye slak scak kompres yaplp fincana sama balatlmal, meme ba belirir belirmez, bebek memeye tutulmaldr.

Meme ba koruyucusu, süt pompas, emzirme

 Bebein memeyi yakalamas srasnda alt dudak areola snrn kapatacak kadar areola bebein azna verilebilse bile anne, ilk bir kaç hafta içinde, ksa süren bir rahatszlk duyabilir.

Bu ary duymamak için meme ba koruyucularnn kullanlmas bebekte biberonla beslenmenin balatlmas anlamna gelecek kadar sakncal olabilir.

Bebek meme ban baka, biberon veya meme balklarn baka ekilde emer.

Meme ba koruyucusu kullanlrken annenin memesi bebek tarafndan uyarlamadndan refleks yolla prolaktin, dolaysyla süt salglanamayacaktr.

Bebein emerken her öünde meme bana yapt uyar, bazal düzeyin 10 misli prolaktin yükseliine neden olur, suni pompalama veya meme ba koruyucusunun oluturduu negatif basnç ile boaltma ise prolaktin düzeyinde ancak 5 misli bir yükselme yapabilmektedir

Bu nedenle zorunlu olmadkça bu ekilde suni pompalama yaplmamaldr.
 

Emerken bebek nefes alabilir mi?

 Anne memeyi, dört parmakla alttan destekler, hatta ara ara svazlayarak süt akmn kolaylatrrken yalnzca kvrk baparman ucu ile bir noktadan bas yaparak bebein burnu açk tutulabilir, kald ki hiç bir bas yaplmadan da bebek yanak oluu arasndan rahatlkla nefes alabilir.

Yenidoan süt emerken nefes alabilir.

Doumdan balayarak ilk üç ayda anne sütü emen bebek, emerken dieti kavislerini birbirine yaklatrma hareketi yapabilirse de az kenarndan yine de süt akabilir.


Bebek memede ne kadar tutulmaldr?

 Bebek ideal formda memeyi tutmusa, ilk birkaç dakikadan sonra anne rahatszlk duymuyorsa, bebek kendiliinden memeyi brakncaya veya nazikçe çekilince memeyi brakncaya kadar tek memede tutulmamaldr.

Memenin sk (gündüz ve gece), bebek her istedikçe emzirilip, gereince boaltlmas süt salgsn uyarr.

Bebein ilk büyüme hamlesini yapt 2. haftada daha bir güçlü emdii, memeleri ksa zamanda boaltt ve emzirme aralarn ksaltt bilinir.


Bebein anne sütüyle iyi beslendiini nasl deerlendirmelisiniz?

 Bir memeyi boaltt (dakika snrlamas yok) memenin yumuamasyla hissedilmelidir.

Aralkl, ritmik emme hareketleri ve iitilebilir yutkunmalar olmaldr.

lk bir ay boyunca bebek 24 saatte 8-12 kez memeye tutulmaldr.

lk üçüncü günden sonra 4 (fazla miktar) veya 10 kez (az miktar) sar renkli, sulu, hafif eki kokulu kaka çkarmaldr.

Meme ba bebein azndan çkt zaman yasslam, ucu sivrilmi, krm, iki yan boyunca kenar olumu, hiç deilse normal ekli bozulmu olarak görülüyor, bebek iyi geliiyor ve bebek memeyi kendisi braktktan sonra en az iki saat uyuyorsa anne sütüyle beslenme baarl demektir.

Annenin mutluluu emzirmeyi etkiler mi?

Anne sütü, süt kanallarndan süt sinüslerine geçerek, kolaylkla meme ban yakalam bebek tarafndan alnabilir.

Ancak bu organizasyonda annenin psikolojik durumu, oksitosin salglanmas ve süt salnmas üzerinde son derece etkilidir.

Bu nedenle bebei memesine tutmu kadn mutlu ve huzurlu, emzirmeye hevesli, sütünün geleceinden ve bebeini besleyeceinden emin, dolaysyla heyecansz ve tasasz bir anne olmaldr.

Seyirci karsnda süt salnma refleksi engellemeye urayabilir.


lk günlerde bebeinizin anne sütüyle yeterince beslenemediinin göstergeleri nelerdir?

Üçüncü günde 24 saatte 6 slak bezden az bez çkarmsa, üçüncü günden sonra hâlâ siyah, koyu yeil, kahverengi dk çkaryorsa, dördüncü günden sonra 4 hafta boyunca 3-4 defadan daha az sar dklyorsa, bebek 24 saatte 8 kezden az sayda emme istei gösteriyorsa, bebek sanki devaml emiyorsa, her zaman aç, her zaman meme aranyorsa, bebek nadiren alyor, devaml uyuyor (4-6 saatten fazla), süt geliyor ancak bebein sesli, ritmik yutmalar duyulmuyor, bebek sanki yalnz çenesini oynatyorsa, beinci günde bile sütün geldiini anne gerçekten hissetmiyorsa, meme balar örselenmise ve her emzirite ar ar duyuluyorsa, memeler emzirdikten sonra da sertliini koruyor, yumuamyorsa, bebek iyi gelimiyorsa, onuncu günde doum kilosunu geri kazanamadysa, anne sütü yeterli deil veya bebek yeterince ememiyor
demektir.

Anne sütü dengeli bir besindir.

Anne sütünde yenidoan için gerekli her türlü yap maddesi dengeli olarak mevcuttur, ancak annenin bu ögeleri içeren besinleri çevresinde bulabilmesi ve piirme teknikleriyle yok edilmeden tüketmesi gerekir.

Her türlü tahln, ya veya kurutulmu sebze ve meyvalarn büyük ölçüde üretilebildii memleketimizde vitamin açnn anne sütü alan bebeklerde bulunmas beklenmez.

Ancak süt, yumurta ve et gibi hayvansal proteinlerin hiç birini almayan annenin sütünde B12 vitamininin ve folik asidin düük olaca bilinmektedir.

Gelimi ülkelerde, anne sütünde yetersiz tek vitamin olarak K vitamini görülür.

Ne süreyle anne sütü verilmelidir?

Amerikan Pediatri Akademisi en uygun besin olarak 0-12 ay arasnda anne sütünü önermektedir.

Alt (en erken 4. ay)- 12 ay anne sütü yannda yaa uygun besinlerin verilmesi, anne sütü ile beslenme sürdürülemedii zaman uygun bir formula önerilmesi gerekmektedir.

Yaplan düzenli tibbi kontrollerde anne sütünün yetersiz kald belirtileri ortaya çkarsa hemen besin takviyesine geçilmelidir.

Anne sütünde demir, çinko ve selenyum düzeyleri nasldr?

Anne sütünün demir düzeyi oldukça düüktür.

Ancak anne sütünün biyoyararll bu demir düzeyinde bile bebein demir eksiklii anemisine yakalanmasn önleyebilmektedir.

Anne sütü alamayan bebeklere demir takviyesi yaplm formulalar (ticari mamalar) önerilmektedir.

Çinkoysa anne sütünde yüksek düzeydedir; özellikle kolostrum tabiatta en yüksek düzeyde çinkoya sahip besindir.

Anne sütü demiri ve çinkosu gibi, anne sütü selenyumunun da biyoyararll yüksektir.

Bu nedenle anne sütündeki düük oranlar bile formülalardaki yüksek miktarlardakinden daha iyi emilir.

Anne sütünde bebek için gerekli her türlü eser element yeterli miktarda vardr.

Anne sütü yalar nasldr?

Anne sütü yalar özellikle ileriki yalarda damar endotelini zedeleyecei bilinen düük dansiteli lipoproteinlerden (LDL) fakir, buna karlk lipid metabolizmasnda yarar üzerinde çokça durulan yüksek dansiteli lipoproteinlerden (HDL) zengindir.

Annenin iyi beslenmesi emzirmek için önemlidir.

Gerek gebelik gerekse emzirme süresince anne perhiz yapmamaldr.

yi ve kötü beslenmi annelerin sütünde farklar oluur.

Gündüz çalt için meme veremeyen annelerin geceleri meme vermeleri önerilmektedir.

Bebein memeye ilk tutuluundan itibaren anne sütü dnda hiç bir ey verilmemesi dorudur.

Annenin yeterli beslendiinin iaretlerinden biri de annenin gün boyunca sk sk idrar yaptnn gözlenmesidir.


yi ve kötü beslenen annelerin sütlerinde farkllklar vardr

Gebelikte annenin vücudunda depolad yalar, eer bebeini yalnz anne sütüyle beslerse süt ya için kullanlacak, bebek büyüdükçe ya ihtiyac artarken anne de kilolarndan yava yava kurtularak eski vücut ekline hiç çaba göstermeden
kavuacaktr.

Anne sütü ve allerji

Yenidoan devresinde sindirim kanalna giren besin proteinleri yenidoanda barsak duvarnn geçirgenliinin imkan vermesi nedeniyle makromolekül olarak dolama geçebilir ve antijen etkisi gösterebilirler.

Anne sütü, barsak geçirgenliini çok ksa zamanda azalttndan, bebee hiçbir ey tattrmadan sadece anne sütü verilmesinin makromolekül geçiini önledii, dolaysyla besin allerjilerinin olumad bilinmektedir.

Ancak anne kendisinin hassas olduu besin proteinlerini emzikli iken alrsa bebek de o proteinlere kar anne sütünün bu özelliinden yararlanamayacaktr.


Anne sütü bebei enfeksiyonlardan korur mu?

Anne, kendisinin önceden geçirdii bakteriyel barsak ve viral akcier hastalklar sonucu oluturduu koruyucu proteinleri sütündeki sekretuar immünglobulin A ile bebeine geçirir. Ksaca anne sütü, bebein enfeksiyonlara yakalanma riskini azaltan, doru ve tam beslenmesini, iyi büyüme ve gelimesini, allerjik belirtiler göstermemesi salayan benzeri bulunmayan bir üründür.

Emziren annenin ilaç alm

Anne hangi ilac alrsa alsn kanndaki ilaç düzeyinin %2-10’ u sütüne geçecektir. Bu nedenle emzikli anne, herhangi bir ilaç alrken bebeini düünerek dikkatli olmal, hekim kendisine önermeden hiçbir ilac kullanmamaldr.

Anne sütü ve D vitamini

Ülkemizde anne sütü alan bebeklerin tümünün doumun ilk birkaç haftasndan itibaren D vitamini preparatlaryla desteklenmesi öngörülmektedir.

Deri pigmentasyon derecesi de göz önüne alnarak bebein yalnz alt bezi bal, çplak olarak haftada 30 dakika veya giyinik, ancak ba apkasz olarak haftada 2 saat günelendirilmeleri önerilmektedir.

Ancak Türkiye’nin yerküre üzerinde bulunduu yer nedeniyle, Aralk ve Ocak aylarnda günelenilse bile ciltten D vitamini oluumundan yararlanlamayaca bilinmektedir.


II-Yenidoann Formülayla Beslenmesi

Günde en az 8 öün anne sütü ald halde bebein iyi büyüme ve gelime göstermedii takipler srasnda belirlenirse ek besin yine de 8 öün azaltlmadan verilebilir, örnein meme saatleri 06, 08, 10, 13, 15, 17, 20, 22, 24, 03, gibi sürdürülmelidir (mama saatleri krmzyla iaretlenmitir).

Bu uygulamada formulann mideyi daha geç terkedecei düünülerek bebee ekstra kalori verirken mamalardan sonra üçer saat ara verilerek anne sütüne devam edilmelidir.

Formula hazrlarken toz mama miktarna dikkat edilmeli!

Formula hazrlarken anneler bazen toz mama miktarn fazlaca koyarak mamann osmolalitesinin artmasna neden olabilmektedir.

Bu ekilde beslenme, midede laktobezoar (süt topu) oluumuna, bebein dksnn kabz dedirtecek kadar az ve koyu, hatta kat çkmasna neden olur.

Yaplan kakann içinde beyaz peynir parçalar gibi parçalar görülürse kullanlan formülann protein miktar fazla ve bebek bunu kullanamyor demektir.

Böyle bir durumda önce mamann hazrlanma aamasnda sulandrma hatas yaplp yaplmadna baklr, sonra mamann protein içerii gözden geçirilir.

Prematüre bebeklerde anne sütü verilemiyorsa en azndan uzun zincirli ya asitleriyle takviye edilmi özel prematüre formulalarnn kullanlmas olgunlamaya yardmc olabilecektir.

Standart formula ile büyütülenlerin prematüreler için ilaveler yaplm formula ile beslenenlere göre gelime gerilii gösterdii saptanmtr.

Bu nedenlerle 34. haftadan sonra doan prematürelerin kendi annelerinin sütü ile beslenmeleri veya prematüreler için özel hazrlanm formulalar kullanmalar gerekmektedir.